Spiegelzee

Spiegelzee, de schommelingen van het zeeniveau

De grens tussen land en zee heeft altijd al een bijzondere aantrekkingskracht op mensen en dieren. In de zomer spelen we langs de waterlijn en bij storm zijn we onder de indruk van de immense krachten die op de kust beuken. We zien ook dat de waterlijn nooit op dezelfde plek ligt; het ritme van eb en vloed is er elke dag. Als het water hoog staat is het strand smal en met laagwater dient zich een enorme zandvlakte aan. Wind en golven kunnen het water wel sterk opstuwen en zo bereiken we regelmatig hogere waterstanden.

Op de schaal van een mensenleven lijkt het zeewater gemiddeld steeds dezelfde hoogte te bereiken. Maar als je nauwkeurig meet blijkt dat in de afgelopen honderd jaar het gemiddelde zeeniveau toch zo’n 20 cm is gestegen. Dat komt door de opwarming van de aarde. En hoe gaat dat dan in de toekomst? Blijft het zeeniveau voortdurend stijgen? Of zijn er ook perioden met lagere zeespiegelstanden?

11Het zijn allemaal moeilijke vragen. De voorspelde stijging van het zeeniveau vormt voor laaggelegen kustgebieden een bedreiging en als die stijging één of twee meter in de komende honderd jaar zal bedragen lijkt dat beangstigend en hebben we moeite ons voor te stellen hoe de kustlijn eruit zal zien. We kunnen ook proberen terug te kijken. De Nederlandse kustlijn ligt al duizenden jaren min of meer op dezelfde plaats terwijl de zeespiegel lange tijd veel sneller steeg dan nu voorspeld wordt. Hoe dat kon? Er was voldoende aanvoer van zand door rivieren en stromingen langs de kust. Om dat te verklaren moeten we de geschiedenis van de Nederlandse kust op de lange tijdschaal van 10.000 jaar beschouwen. Het is een indrukwekkend samenspel van klimaatverandering, zeespiegel bewegingen en geologische processen. Het is de kern van het verhaal dat Spiegelzee wil vertellen.

Spiegelzee is een reis door de tijd en laat zien hoe laag de zeespiegel in een ijstijd kon zijn maar ook dat de zeespiegel ooit veel hoger stond. Lang geleden konden verre voorouders van ons over land naar Engeland lopen, omdat de Noordzee droog lag. Het water lag opgeslagen in de ijskappen van de poolgebieden en in de hooggebergten. Door klimaatverandering is dat ijs gaan smelten en steeg het zeeniveau, soms geleidelijk en soms heel snel. Spiegelzee geeft een beeld van dat proces en laat zien hoe het land waar wij nu leven is ontstaan.

Dit paviljoen heeft in 2008 in Katwijk een educatieve functie gehad. In Historyland willen wij dit project graag nieuw leven inblazen. De toren is geschonken door TNO. TNO is een onderzoeksinstituut en maakt wetenschappelijke kennis toepasbaar om het innovatief vermogen van bedrijfsleven en overheid te versterken.

Door middel van een verhaal wordt de indruk gewekt dat je in de bodem zakt tot -120 NAP en het lijkt alsof je mammoeten ziet lopen op de bodem van de Noordzee. Voor Historyland is een nieuwe verhaallijn geschreven welke van toepassing is op ons gebied om wederom voor het publiek een educatieve rol te vervullen. De verandering van de zeespiegel speelt voor Nederland een enorm belangrijke rol. Dat was altijd al zo in het verleden en dat zal in de toekomst ook zo blijven. Het paviljoen ondersteunt het verhaal van Historyland en vormt een extra beleving. Het geeft een goed beeld van de invloed van de zee. Diezelfde zee die de Cisterciënzers noodzaakten op deze locatie (voorheen polder Oosthoek) onze eerste dijken op Voorne-Putten te bouwen.

Spiegelzee heeft de volgende afmetingen: 6 x 6 m met een hoogte van 8 m. Het biedt een geweldige uitkijk over de omgeving. Het paviljoen heeft, net als alle andere onderdelen van het educatief centrum Historyland buiten, een landschappelijke inpassing gekregen. Wij hebben hiervoor speciaal de hulp ingeschakeld van Landschapsbeheer Zuid-Holland.